فیلم خداحافظ سوپرمن روایتی انسانی از فاجعه میناب

سبا امیری کارگردان فیلم کوتاه «خداحافظ سوپرمن» که در پانزدهمین جشنواره بین‌المللی فیلم ۱۰۰ حضور دارد در گفتگو با خبرنگار مهر درباره ایده اولیه این فیلم توضیح داد: جرقه اصلی این فیلم از یک خبر واقعی شروع شد؛ گزارشی که نشان می‌داد اتفاقی که شاید برای خیلی‌ها فقط یک تیتر دوردست به نظر برسد، در میناب به زیست هرشبه آدم‌ها تبدیل شده است. خواندن آن خبر برای من و نویسنده کار، محمدمهدی عزیزمحمدی تکان‌دهنده بود و احساس کردیم نمی‌توانیم ساده از کنارش بگذریم؛ این فقط یک آمار نبود، زندگی و بحرانِ جاری انسان‌هایی از گوشه‌ای از همین سرزمین بود.

وی تاکید کرد: کار سخت ما این بود که حرمت و اصالت آن اتفاق واقعی حفظ شود، اما در عین حال با قواعد قصه و درام بازآفرینی شود تا حرف بازماندگان فاجعه میناب از دریچه سینما شنیده شود.

این کارگردان درباره انتخاب رابطه پدربزرگ و نوه برای فیلمش گفت: رابطه پدربزرگ و نوه برای من تلاقی «ریشه» و «امید به آینده» بود. پدربزرگ‌ها معمولاً آخرین سنگر آرامش برای بچه‌ها هستند و نوه هم آخرین دوست و بهانه یک پدربزرگ برای جنگیدن با زندگی و تسلیم نشدن است. وقتی بحرانی بزرگ وارد زندگی این ۲ نفر می‌شود، محافظت از هم به مسئله مرگ و زندگی تبدیل می‌شود؛ یعنی پدربزرگ شاید تمام توان جسمی‌اش را نداشته باشد، اما تمام عشقش را می‌گذارد تا از آینده این بچه محافظت کند. این جنس از فداکاری و نزدیکی عاطفی، فضای فوق‌العاده‌ای به ما می‌داد تا مخاطب با قصه همراه شود.

وی متذکر شد: در جغرافیایی مثل میناب، پدربزرگ حامل سال‌ها سنت، رنج و زیست بومی است و نوه، معصومیتی است که دارد وسط یک واقعیت تلخ قد می‌کشد.

امیری درباره رویکرد «خداحافظ سوپرمن» نسبت به فاجعه حمله به مدرسه میناب اظهار کرد: نگاه ما کاملا انسانی و ابزار کارمان هم درام بود. سیاست ممکن است به یک اتفاق برچسب بزند یا از آن تیتر بسازد، اما هدف ما این بود که به جای صدور بیانیه، تماشاگر را در یک تجربه عاطفی و دراماتیک با پدربزرگ و نوه همراه کنیم تا خودش عمق این حقیقت انسانی را درک کند.

وی افزود: این فیلم یک دقیقه و ۴۰ ثانیه (صد ثانیه) است. قصه گفتن در ۱۰۰ ثانیه مثل نوشتن یک شعر کوتاه یا طرح یک کاریکاتور پرمفهوم است؛ نه کلمه‌ای می‌توانید اضافه کنید و نه می‌توانید چیزی از معنا کم کنید.

این فیلمساز درباره چالش‌های قصه‌گویی در ۱۰۰ ثانیه گفت: چالش اصلی ساخت فیلم ۱۰۰ ثانیه‌ای این است که فیلم نباید شبیه یک تیزر، کلیپ یا تکه‌ای از یک فیلم بلند به نظر برسد؛ باید یک اثر کامل با شروع، اوج و پایان مشخص باشد. الزامش این است که از تصویر نهایت استفاده را بکنید و به جای توضیح دادن با دیالوگ، بار درام را روی نگاه‌ها، فضاسازی و حس صحنه بگذارید تا تماشاگر بعد از ثانیه صدم، تازه فکر کردن به فیلم را شروع کند.

وی با اشاره به جشنواره فیلم ۱۰۰ عنوان کرد: جشنواره ۱۰۰ از معدود رویدادهایی است که فرمت و هویت منحصربه‌فرد خودش را حفظ کرده است. فیلم صدثانیه‌ای کار به مراتب سخت‌تری از فیلم بلند یا حتی کوتاه داستانی است، چون مجالی برای اشتباه ندارید و جشنواره ۱۰۰ بهترین ویترین برای نمایش این‌گونه آثار است. من اولین بار است که در این رویداد شرکت می‌کنم و خیلی خوشحالم که ۲ اثر، یکی در بخش داستانی و دیگری در بخش مستند را در پانزدهمین دوره از این جشنواره دارم.

امیری در پایان یادآور شد: جشنواره فیلم ۱۰۰ زمانی به رسالت کاملش می‌رسد که پرونده یک فیلم با شب اختتامیه بسته نشود، بلکه از فردای اختتامیه، تازه اثر در میان مردم و پلتفرم‌های مختلف پخش دیده شود. در نهایت، حفظ سلامت رقابت در جشنواره بسیار اهمیت دارد و به نظرم نباید با وارد کردن کارهای پروداکشن‌محور و هزینه‌های سنگین به ساختار جشنواره آسیب زد. روح فیلم ۱۰۰ ثانیه‌ای ایجاز و کشف خلاقیت است و بچه‌های جوان با اندیشه و زیست واقعی‌شان به این رویداد می‌آیند، نباید میدان رقابت به شکلی شود که فیلمساز احساس کند پول بر قصه و خلاقیت برتری پیدا کرده است.

«خداحافظ سوپر من» روایتی انسانی و اجتماعی است که داستان آن حول رابطه یک پدربزرگ و نوه‌اش شکل می‌گیرد؛ پدربزرگی که می‌داند نوه‌اش از تاریکی می‌ترسد و برای غلبه بر این ترس، برای او خانه‌ای کاغذی می‌سازد. این روایت در لایه‌ای عمیق‌تر، اشاره‌ای به ماجرای میناب در دوران جنگ دارد و تلاش می‌کند از دریچه‌ای انسانی، ترس، امنیت و پیوند عاطفی میان نسل‌ها را به تصویر بکشد.

محمدمهدی عزیزمحمدی نویسندگی این فیلم کوتاه را برعهده داشته و مهدی صفار نیز در آن به ایفای نقش پرداخته است.