حافظه بازداشت‌شده؛ کمدی پلیسی سابو درباره آدم‌ربایی و فراموشی

به گزارش سینما شارپ، حافظه بازداشت‌شده (Arrested Memory)، تازه‌ترین کمدی ژانری و درعین‌حال عاطفی سابو (Sabu)، نزدیک به ۲۰ سال پیش شکل گرفت. این پروژه تا آستانه تولید در آلمان، فرانسه، کره جنوبی و ژاپن پیش رفت، اما سرانجام در تایوان ساخته شد. نتیجه نهایی یک اکشن کمدی چینی‌زبان است.

سابو معتقد است هر اتفاقی زمان مناسب خود را دارد. به گفته او، تلاش‌های قبلی به نتیجه نرسیدند تا فرصت ملاقات با گروه کنونی و ساخت فیلم در تایوان فراهم شود.

با وجود سفر طولانی پروژه میان کشورهای مختلف، فیلم نهایی کاملاً نشان سبک آشنای سابو را دارد. داستان و لحن آن یادآور آثار پرانرژی آغاز فعالیت او مانند دونده گلوله (Dangan Runner) محصول ۱۹۹۶ است. بلوز پستچی (Postman Blues) محصول ۱۹۹۷ و دوشنبه (Monday) محصول ۲۰۰۰ نیز از دیگر نمونه‌های این دوره هستند.

هویت‌های اشتباه، برخوردهای جسورانه با یاکوزا و صحنه‌های خلاقانه رقص در فیلم حضور دارند. سابو همچنین مبارزه‌هایی با حرکت آهسته و سبک تصویری سام پکینپا (Sam Peckinpah) خلق کرده است. زنجیره‌ای از اتفاقات تصادفی نیز قهرمانی گرفتار عذاب وجدان را در جست‌وجوی پایانی خوش همراهی می‌کند.

اتان خوان (Ethan Juan)، هنرمند محبوب تایوانی که وارد بازیگری شده، نقش کارآگاه لی را بازی می‌کند. لی پلیسی خشن و بسیار کاربلد است که کمی پیش از انتقال به کلانتری جدید، با تشخیص زوال عقل زودرس روبه‌رو می‌شود.

همکاران تازه لی هنوز از وخامت سریع وضعیتش آگاه نشده‌اند که پرونده‌ای بزرگ را به او می‌سپارند. پسر خردسال یک سرمایه‌دار ژاپنی ساکن منطقه ناپدید شده است. آدم‌ربایان از پدر می‌خواهند شخصاً مبلغ کلانی را به‌عنوان باج تحویل دهد.

سابو این بخش از داستان را ادای دینی آگاهانه به بالا و پایین (High and Low) ساخته آکیرا کوروساوا (Akira Kurosawa) می‌داند. پلیس طرحی آماده می‌کند تا لی به‌جای تاجر ثروتمند در محل تحویل باج حاضر شود.

کارآگاه لباس‌های سرمایه‌دار را می‌پوشد و کیف حاوی پول را تحویل می‌گیرد. بااین‌حال، موجی از فراموشی مزمن درست در همین لحظه به سراغش می‌آید. او بدون یادآوری مأموریت، هویت خود یا دلیل حمل میلیون‌ها دلار، در خیابان‌های تایپه سرگردان می‌شود.

این اتفاق آغاز ماجرایی شبانه بر پایه غریزه و حادثه است. رویدادها به شکلی غیرمنتظره هم اشتباه پیش می‌روند و هم به نتایجی درست منتهی می‌شوند.

سابو فیلم‌نامه حافظه بازداشت‌شده را در سال ۲۰۰۷ نوشت. در آن دوره، فیلم‌های پلیسی با قهرمانان خشن در سینمای ژاپن محبوبیت زیادی داشتند. رسانه‌های کشور نیز بر افزایش موارد آلزایمر و زوال عقل در جمعیت رو به سالمندی ژاپن تمرکز کرده بودند.

این کارگردان تصمیم گرفت دو موضوع را با یکدیگر ترکیب کند. شخصیت اصلی در ابتدا پلیسی بی‌رحم است، اما ابتلا به زوال عقل و از دست دادن حافظه او را به فردی معصوم و پاک تبدیل می‌کند.

این موقعیت ظرفیت فراوانی برای کمدی دارد، اما هم‌زمان نوعی فرار از هویت گذشته شخصیت محسوب می‌شود. لی در وضعیت ذهنی تازه‌اش شاید رفتاری نزدیک‌تر به ماهیت واقعی و احساسات درونی خود نشان دهد.

با وجود اشتباه‌های خنده‌دار و اتفاقات شدید و تصادفی، داستان بر میل به اصالت و رهایی تکیه دارد. سابو این خواسته را احساسی جهانی می‌داند.

او فشارهای ناشی از کار، خانواده و دیگر بخش‌های زندگی روزمره را عواملی می‌داند که فرد را از هویت واقعی خود دور می‌کنند. به اعتقاد سابو، کنار رفتن ناگهانی این فشارها ممکن است انسان را با خودش صادق‌تر کند.

این تغییر لزوماً به خوشبختی منتهی نمی‌شود، اما می‌تواند احساسی شبیه تولد دوباره ایجاد کند. سابو آن را به بیرون آمدن از پیله و بازیافتن هویت واقعی تشبیه کرد. این مفهوم یکی از ایده‌های اصلی او هنگام نگارش فیلم‌نامه بود.

سابو هنگام فیلم‌برداری در تایوان، شباهت غیرمنتظره‌ای میان خودش و شخصیت اصلی پیدا کرد. این پروژه نخستین تجربه او در محیط تولیدی خارج از ژاپن بود.

این فیلم‌ساز بیش از ۳۰ سال در ژاپن کار کرده است. به گفته او، فعالیت در کشور خودش به دلیل درک سریع خواسته‌هایش، فضایی آسان و آرام دارد. بااین‌حال، این شرایط شاید بیش از اندازه راحت و حتی کمی خسته‌کننده شده بود.

سابو تنها فرد ژاپنی حاضر در محل فیلم‌برداری تایوان بود. او به‌تنهایی وارد محیطی با زبان و فرهنگی متفاوت شد و گاهی احساس سردرگمی و اضطراب کرد.

این وضعیت کارگردان را وادار کرد همیشه هوشیار بماند و برای عبور از تفاوت‌ها، پیوسته با دیگران ارتباط برقرار کند. سابو این دشواری را تجربه‌ای مثبت دانست. ساخت حافظه بازداشت‌شده او را از رخوت بیرون آورد و انرژی تازه‌ای به او بخشید.